Emekli Maaşı Artışları ve Sosyal Yardım Tartışmaları Sürüyor
Emeklilere yönelik olası maaş artışları ve bütçe düzenlemeleri kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, 26 Ekim'deki Kabine toplantısının ardından Cumhurbaşkan...
Emeklilere yönelik olası maaş artışları ve bütçe düzenlemeleri kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, 26 Ekim’deki Kabine toplantısının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirecek mali imkânlar oluşturduklarını ve yıl sonuna kadar yasal düzenleme çıkarılmasını umduklarını açıkladı. Ertesi gün Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bütçenin emeklilere enflasyon artışının üzerinde imkân sağlayacak şekilde hazırlandığını belirtti. AKP kaynakları ise yapılacak artışın 65 yaş üstündekilere odaklanacağını ve ev sahipliği, ek gelir ile hane gelirine göre belirleneceğini aktardı.
Kulis haberlerinde en düşük emekli aylığının 50 bin liraya çıkabileceği yönündeki iddialar gündeme gelirken, bugünkü 23 bin 552 liralık taban aylığa kıyasla bu oranın yaklaşık yüzde 112 artış anlamına geldiği ifade ediliyor. Muhalefet partisi tarafından Meclis’e sunulan bir kanun teklifinin komisyona sevki gibi rutin bir işlemin bile emekliye 25 bin lira zam geliyor şeklinde manşetlere taşındığı görülüyor. Erdoğan’ın şartları zorlama pahasına ve durumunu biraz daha iyileştirecek ifadeleri ile Yılmaz’ın mevcut bütçe teklifine işaret etmesi, düzenlemenin sınırlı kalacağına işaret ediyor.
Açıklanan 2027 bütçe teklifinde sosyal güvenlik programı ödeneği 1 trilyon 872 milyar liradan 2 trilyon 887 milyar liraya çıkıyor. Bu kalemde gerçekleşen yaklaşık 1 trilyon 15 milyar liralık artış, yaklaşık yüzde 54 oranına denk geliyor. Ancak söz konusu ödenek sadece emekli aylıklarındaki olası artışa değil; SGK’ye yapılacak emekli aylığı katkıları, bayram ikramiyeleri, sağlık ödemeleri ve Ocak-Temmuz enflasyon artışlarına da ayrılıyor. Temmuz-Aralık enflasyonunun yüzde 12, ek iyileştirmenin de yüzde 5 olacağı yönündeki iyimser varsayımlarda dahi en düşük aylığın bugünkü ortalama emekli aylığına yaklaşacağı, 50 bin lira veya açlık sınırına ulaşamayacağı hesaplanıyor.
Olası artışlarda tüm emeklilere yansıyacak anlamlı bir seyyanen zam, intibak düzenlemesi, memur emeklisinin 2023’ten beri beklediği ilave ödeme veya kademeli emeklilik yer almıyor. Öte yandan düzenlemede 65 yaş sınırının ölçüt alınacağı, 65 yaş altındaki emeklilerin çalışarak ek gelir elde edebileceği gerekçesiyle ev sahibi olup olmadığı, ek geliri ve hane geliri gibi kriterlerin değerlendirileceği ifade ediliyor. Bu doğrultuda taban aylık alan yaklaşık 5 milyon 17 bin kişinin yarısının, yani 2,5 milyonunun 65 yaş sınırıyla dışarıda kalabileceği belirtiliyor. IMF’nin son Türkiye raporunda sosyal yardımların GSYH’ye oranının yüzde 1,4 olduğu, OECD ülkelerinde ise bu oranın yüzde 56 olduğu vurgulanıyor.
Emeklilik sistemi geçmişte iki büyük tahribat yaşadı. İlk olarak 1999 yılında 4447 sayılı Kanun ile emeklilik yaşı yükseltildi ve milyonlarca çalışan yaşa takıldı; EYT sorunu yirmi yıldan uzun bir mücadelenin ardından 2023 yılında çözülebildi. İkinci olarak 2008 yılında 5510 sayılı Kanun ile aylık bağlama oranları düşürüldü ve 1999 öncesinde yüzde 75’in üzerine çıkabilen oranlar yüzde 50’lere geriledi. Millî gelir artışının hesaba katılması oranı yüzde 30’a düşürüldü ve artışlarda sadece resmî enflasyon esas alındı. Günümüzde taban aylık alan milyonlarca emekli Hazine desteğiyle belirlenen seviyede eşitlenirken, yeni düzenleme iddiaları emekliler arasında 64-65 yaş, kiracı-ev sahibi ve çalışmak zorunda kalanlar ile çalışamayanlar gibi yeni ayrımların yaratılabileceği yönünde eleştiriliyor.
Kaynak: Haber Merkezi ·
